İstanbul Politikalar Merkezi | Türkiye’nin Karbonsuzlaşma Yol Haritası: 2053’te Net Sıfıra Doğru

I. KAVRAMSAL ÇERÇEVE

Önce kavramlar…

• Net Sıfır: Atmosfere salınan sera gazı miktarı ile ekosistemler veya teknolojik yöntemlerle tutulan miktarın birbirine eşitlenmesi durumu.
• Kümülatif Emisyon Miktarı: Belirli bir dönem boyunca atmosfere salınan sera gazlarının toplam birikmiş miktarı.
• Karbon Bütçesi: Küresel ısınmayı belirli bir derecede sınırlamak için atmosfere bırakılabilecek toplam kümülatif emisyon miktarı.
• Ulusal Katkı Beyanı (NDC): Ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında sundukları emisyon azaltım taahhütlerini içeren resmi belgeler.
• Elektrifikasyon: Fosil yakıtla çalışan sistemlerin elektrikle çalışan sistemlere dönüştürülmesi süreci.
• Neredeyse Sıfır Enerjili Bina (NSEB): Çok yüksek enerji performansına sahip ve enerji ihtiyacını büyük ölçüde yenilenebilir kaynaklardan karşılayan bina konsepti.
• Referans Senaryo (BAU): Mevcut politikaların ve ekonomik gidişatın ek müdahale olmaksızın devam ettiği işlerin olduğu gibi sürmesi durumu.
• Düşük Emisyon Analiz Platformu (LEAP): Enerji, iklim değişikliği ve hava kirliliği azaltım planlaması için kullanılan, dünya genelinde NDC’lerin geliştirilmesine yardımcı olan entegre bir yazılım sistemi.
• EP-SIM: Elektrik piyasası işleyişini talep projeksiyonları ve sistem kısıtlarını dikkate alarak saatlik bazda analiz eden bir simülasyon platformu.
• Mutlak Azaltım: Emisyonların belirli bir referans yıla göre oran olarak değil, miktar olarak doğrudan düşürülmesi.

II. ARAŞTIRMACI KURUM

İstanbul Politikalar Merkezi Kurumsal Kimlik

Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi; küresel sorunlara bilimsel yaklaşımlar getirmeyi amaçlayan, iklim değişikliği ve enerji dönüşümü gibi alanlarda çalışmalar yapan bağımsız politika araştırma kuruluşu.

Çalışma, Dr. Ümit Şahin koordinatörlüğünde çok disiplinli bir uzman kadro tarafından hazırlanıyor.

III. METODOLOJİ

Rapor, Türkiye ekonomisinin ana sektörlerini (elektrik, sanayi, binalar, ulaştırma, tarım, atık) ve sera gazlarını kapsayan hibrit bir modelleme yaklaşımı kullanıyor.

Çalışmada, küresel ölçekte kabul görmüş LEAP ve Türkiye şebeke yapısına özgü EP-SIM modelleri birbirine entegre edilerek 2025-2053 dönemi için saatlik bazda simülasyonlar gerçekleştiriliyor. Projeksiyonlar; Referans ve Net Sıfır olmak üzere iki temel senaryo üzerinden kurgulanıyor.

IV. BULGULAR

2035 yılına kadar emisyonlarda mutlak azaltım mümkün.

• Rapora göre Net Sıfır Senaryosu uyarınca Türkiye, emisyonlarını 2035’te 2021 yılı seviyesine göre %35 oranında mutlak olarak azaltabilir.

• Raporda 2021 yılının emisyonlarda tepe noktası olarak kabul edilmesi ve bu seviyenin bir daha aşılmaması bir zorunluluk olarak belirtiliyor.

Dönüşümün lokomotifi: Elektrik sektöründe kömürden çıkış

• 2053 net sıfır hedefiyle uyumlu bir patika için elektrik üretiminde kömür kullanımının 2036 yılına kadar tamamen sonlandırılması gerekiyor.

• Raporda rüzgâr ve güneş enerjisi kurulum hızının yıllık 10 GW seviyesine çıkarılması ve 2035’e kadar 9 GW batarya yatırımının tamamlanması şart görülüyor.

Sektörel dönüşümlerde verimlilik anahtar rol oynuyor.

• 2040’ta binek araç pazarının tamamen elektrikli hale gelmesi ve demiryolu payının yolcu taşımacılığında %6’ya, yükte %22’ye çıkarılması öngörülüyor.

• Rapora göre binek araç pazarındaki dönüşüm petrol ithalatını azaltarak 111,9 milyar dolarlık bir tasarruf sağlıyor.

• 2025 sonrası tüm yeni binaların NSEB standartlarında inşa edilmesi ve 2045’e kadar ısınmada fosil yakıtların tamamen terk edilmesi hedefleniyor.

• Rapora göre sanayi emisyonlarında en büyük engel çimento sektörü. 2053’te sanayide kalan artık emisyonların %78’inin bu sektörden kaynaklanması öngörülüyor.

• Sığır yetiştiriciliğinde genetik ıslahın ve hayvansal gübrelerin biyogaz üretiminde kullanılmasıyla gübre kaynaklı emisyonlarda %66,5 azaltım sağlanması hedefleniyor.

Yıllık maliyet artarken karbon bütçesi zorlanıyor.

• Net Sıfır Senaryosu’nun uygulanması, 2025-2035 döneminde referans senaryoya kıyasla yıllık ortalama 26,5 milyar dolar ek maliyet doğuruyor. Maliyetin en büyük kalemini ise 200 milyar dolarlık yatırımla binalardaki dönüşüm oluşturuyor.
• Rapora göre, Türkiye’de kümülatif emisyonlar 1,7°C hedefiyle uyumlu.
• Raporda, Paris Antlaşması’nın en iddialı hedefi olan 1,5°C kümülatif emisyon sınırı için daha sıkı politikalara ihtiyaç duyulduğu vurgulanıyor.

V. BİZDEN KISA KISA

• En büyük destekçimiz okuyucularımız. Ücretli abonelik seçeneğimiz artık mevcut. Bizi desteklemek isterseniz aylık 5 USD ile ücretli aboneliğe geçebilirsiniz.
• Her gün içerik paylaşımına devam eden Instagram hesabımız 12 binden fazla takipçiye ulaştı. Buraya tıklayarak siz de takip edebilirsiniz.
• Aşağıdaki buton ile e-bültenimizi arkadaşlarınıza tavsiye edebilirsiniz.