#138 TÜİK | Türkiye’de İstatistiklerle Kadın 2025

I. KAVRAMSAL ÇERÇEVE

• Adölesan doğurganlık hızı: 15-19 yaş grubunda bin kadın başına düşen ortalama canlı doğan çocuk sayısı.
• Genel doğurganlık hızı: Belli bir yıl içinde 15-44 yaş grubunda her 1000 kadın başına düşen doğum sayısı.
• Toplam doğurganlık hızı: Bir kadının, doğurgan olduğu dönem boyunca (15-49 yaşları arasında) yaşayacağı ve belirli yaşa özel doğurganlık hızını takip edeceği varsayımı altında doğurabileceği ortalama canlı doğan çocuk sayısı.
• Doğuşta beklenen yaşam süresi: Yeni doğmuş bir bireyin yaşamı boyunca belirli bir dönemdeki yaşa özel ölümlülük hızlarına maruz kalması durumunda yaşaması beklenen ortalama yıl sayısı.
• Brüt okullaşma oranı: İlgili öğrenim türündeki tüm öğrencilerin, ait olduğu öğrenim türündeki teorik yaş grubunda bulunan toplam nüfusa oranı.
• Net okullaşma oranı: İlgili öğrenim türündeki teorik yaş grubunda bulunan öğrencilerin, ait olduğu öğrenim türündeki teorik yaş grubunda bulunan toplam nüfusa oranı.
• Okuryazar olmayan: Herhangi bir öğrenim kurumuna hiç gitmemiş ve herhangi bir şekilde okuma-yazma öğrenmemiş olan nüfusu kapsar.
• Ortalama eğitim süresi: 25 yaş ve üzeri nüfusun, sınıf tekrarı yapılan yıllar göz önüne alınmaksızın, ortalama tamamlanmış eğitim süresi.
• Cinsiyetler arası ücret farkı: Referans dönemde, belirtilen kırılımlarda (eğitim, meslek vb.) çalışan tüm erkeklerin ortalama brüt ücretleri ile çalışan tüm kadınların ortalama brüt ücretleri arasındaki farkın çalışan tüm erkeklerin ortalama ücretlerinin yüzdesel oranı.
• Çalışma hayatında kalma süresi: Çalışma hayatında kalma süresi göstergesi 15 yaş ve üzeri yaştaki bir kişinin hayatı boyunca işgücü piyasasında aktif olması beklenen yıl sayısı.
• İstihdam oranı: İstihdamın, kurumsal olmayan çalışma çağındaki nüfus içindeki oranıdır.
• İşgücüne katılma oranı: İşgücünün, kurumsal olmayançalışma çağındakinüfus içindeki oranı.
• İşsizlik oranı: İşsiz nüfusun işgücü içindeki oranı.
• Kayıtdışı İstihdam: Referans haftasında yaptığı işten dolayı herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmayanlar.
• Ne eğitimde ne de istihdamda olanların oranı (NENİ): Ne istihdamda, ne de eğitimde olan genç nüfusun toplam genç nüfusa oranı.

II. ARAŞTIRMACI KURUM

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)

Ülkenin çeşitli alanlarında ihtiyaç duyulan veri ve bilgilerin toplanması, istatistiksel analizlere tabi tutulması ve kamuoyuyla paylaşılması amacıyla bireylerden, hanelerden ve işyerlerinden araştırmalar ve sayımlar yoluyla verileri topluyor. Bu verileri istatistiksel bilgilere dönüştürerek karar alma süreçlerinde kullanılabilir hale getiriyor ve kamuoyuna sunuyor.

III. METODOLOJİ

TÜİK ve UN Women iş birliğinde hazırlanan bu çalışmada farklı araştırmalardaki bulgular kategorize edilerek derleniyor.

IV. BULGULAR

Nüfus ve Doğurganlık

• Türkiye nüfusunun %49,98’i kadın (43.032.074).
• Toplam doğurganlık hızı 2001 yılında 2,38 iken 2024 yılında 1,48.
• Genel doğurganlık hızı 2001 yılında %82,7 iken 2024 yılında %49,5.
• Adölesan doğurganlık 2001 yılında %49 iken 2024 yılında %10.
• İlk doğumda ortalama anne yaşı 2014 yılında 25,5 iken 2024 yılında 27,3.
• Modern yöntemlerle kendi aile planlaması ihtiyacını karşılayabilen üreme çağındaki (15-49 yaş) kadınların oranı %60,6.

Sağlık

• Doğumda beklenen yaşam süresi kadınlarda 80,7 yıl iken erkeklerde 75,5 yıl.
• Doğuşta sağlıklı yaşam süresi kadınlarda 56,3 yıl iken erkeklerde 58,9 yıl.
• Doğum önceki bakım kapsamı %99,6.
• Hastanede gerçekleşen doğumların oranı %99,4.
• Anne ölüm oranı Avrupa Birliği üyesi 27 ülkede %6,0 iken Türkiye’de %11,5.

Engellilik

• Okuryazarlık oranı engelli erkeklerde %89,8 iken engelli kadınlarda %67,2.
• 15 yaş üstü okul bitirmeyen oranı erkeklerde %42,8 iken kadınlarda %18,5.
• 15 yaş üstü engelli erkeklerin çalışma oranı %27,8 iken kadınlarda %7,9.

Eğitim

• En az bir eğitim düzeyini tamamlayan 25 ve üzeri yaştaki bireylerin oranı erkeklerde %97,0 iken kadınlarda %88,3.
• Okuma yazma bilmeyenlerin oranı erkeklerde %0,8 iken kadınlarda %5,1.
• İlkokul mezun oranı erkeklerde %16,7 iken kadınlarda %25,6.
• İlköğretim mezun oranı erkeklerde %10,4 iken kadınlarda %7,9.
• Ortaokul mezunu erkeklerde %14,9 iken kadınlarda %11,5.
• Lise mezun oranı erkeklerde %28,2 iken kadınlarda %19,6.
• Kadınlarda ortalama eğitim süresi 2011 yılında 6,4 yıl iken 2024 yılında 8,8 yıl.
• Erkeklerde ortalama eğitim süresi 2011 yılında 8,3 yıl iken 2024 yılında 10,2 yıl.

İşgücü ve İstihdam

• İşgücüne katılım oranı erkeklerde %72 iken kadınlarda %36,8.
• İşsizlik oranı erkeklerde %11,8 iken kadınlarda %7,1.
• İstihdam oranı erkeklerde %66,9 iken kadınlarda %32,5.
• 15-24 yaş arası genç işsizlik oranı erkeklerde %13,1 iken kadınlarda %22,3.
• Ne eğitimde ne istihdamda olan 15-24 yaş grubundaki gençlerin oranı erkeklerde %16,2 iken kadınlarda %30,1.
• Çalışma hayatında kalma süresi erkeklerde 39,7 yıl iken kadınlarda 20,7 yıl.

Karar Alma Mekanizmalarına Katılım

• Milletvekili temsil oranı erkeklerde %80,1 iken kadınlarda %19,9.
• Erkek bakan sayısı 16 iken erkek kadın sayısı 1.
• Orta ve üst düzey pozisyonlarda görev alan erkeklerin oranı %78,5 iken kadınlarda %21,5.

Meslekler

• Kadın savcı oranı 2006 yılında %4,2 iken 2024 yılında %18,1.
• Kadın hâkim oranı 2006 yılında %46,6 iken 2025 yılında %53,4.
• Kadın vali oranı 2010 yılında %0 iken 2025 yılında %4,9.
• Kadın kaymakam oranı 2010 yılında %2,2 iken 2025 yılında %5,0.
• Kadın büyükelçi oranı 2000 yılında %4,6 iken 2025 yılında %28,4.
• Kadın rektör oranı devlet üniversitelerinde %4,7 iken vakıf üniversitelerde %13,7.
• Yükseköğretimde görevli profesörler içerisinde kadın oranı %34,9.
• Yükseköğretimde görevli doçentler içerisinde kadın oranı %43,3.

Evlenme

• Ortalama ilk evlenme yaşı erkeklerde 28,5 iken kadınlarda 26,0.
• Kendi görüşü sorulmadan aile kararıyla evlenen erkek oranı %8,6 iken kadın oranı %12,5.

Aile Yaşamı

• Hanehalkı ve aile bakımı için bir günde ayrılan süre erkeklerde 53 dakika iken kadınlarda 4 saat 35 dk.
• Yemek yapma sorumluluğu %85,4, çamaşır yıkama sorumluluğu %85,6, çocuk bakımı sorumluluğu %94,4 ile kadınlarda.
• İnternet kullanımı erkeklerde %93,6 iken kadınlarda %88,2.

Şiddet ve Güvenlik

• Şiddet davranışını anlatmayan kadın oranı %47,7.

• Yaşadıkları çevrede gece yalnız yürürken kendilerini güvensiz ve çok güvensiz hissedenlerin oranı erkeklerde %12,3 iken kadınlarda %28,2.

Spor

• 10 ulusal olimpik spor federasyonunun kadın yönetim kurulu üyesi oranı %7,3.
• Kadın milli sporcu oranı %47.
• Paralimpik kadın sporcu oranı %37,3.
• Olimpik kadın milli sporcu oranı %44,9.
• Uluslararası müsabakalarda kazanılan madalya oranı kadınlarda %46,5.

V. BİZDEN KISA KISA

• Ekip sayfamızı güncelledik. Bizi tanımak isterseniz buraya tıklayabilirsiniz
• Her gün içerik paylaşımına devam eden Instagram hesabımız 12 binden fazla takipçiye ulaştı. Buraya tıklayarak siz de takip edebilirsiniz.
• En büyük destekçimiz okuyucularımız. Aşağıdaki buton ile e-bültenimizi arkadaşlarınıza tavsiye edebilirsiniz.

Rapor Bülteni’ni paylaş!

VI. İŞ BİRLİĞİ

Yeni bir uygulama geliyor!

⁠Arkadaşlarınız ve ailenizle grup kurup;

• birlikte Kur’an okuyabilir,
• düşüncelerinizi paylaşabilir,
• farklı mealleri karşılaştırabilir,
• ortak hedefler koyup
• gelişiminizi grup olarak takip edebilirsiniz.

Uygulama bekleme listesine buradan kayıt olabilirsiniz.

İnternet üzerinden hızlı ve kolay hatim grubu oluşturmak için buraya tıklayabilirsiniz.