#128 Independent Institute | Hanke’nin 2024 Sefalet Endeksi

I. KAVRAMSAL ÇERÇEVE

Photo by bill wegener on Unsplash

Önce Kavramlar…

• HAMI değeri: HAMI değeri, bir ülkenin ekonomik refah ya da “sefalet” düzeyini ölçmek amacıyla Hanke’nin Yıllık Sefalet Endeksi kapsamında hesaplanan bileşik gösterge. HAMI değeri yükseldikçe ülkedeki ekonomik baskının ve hanehalkı üzerindeki refah kaybının arttığı kabul edilir.

II. ARAŞTIRMACI KURUM

Independent Institute Kurumsal Logo

Independent Institute

Independent Institute, 1986 yılında David J. Theroux tarafından kurulan, merkezi Kaliforniya/Oakland’da bulunan ABD merkezli, özgürlükçü (libertaryen) bir düşünce kuruluşu. Kâr amacı gütmeyen enstitü, siyaset, ekonomi, hukuk, çevre ve dış politika gibi alanlarda çalışan 140’tan fazla araştırmacıyı bünyesinde barındırıyor ve yedi araştırma merkezi aracılığıyla faaliyet yürütüyor.

Enstitü; kitaplar, raporlar, bloglar, podcast’ler ve The Independent Review adlı üç aylık akademik dergi yayımlıyor. 2020 tarihli Global Go To Think Tank Index’e göre, ABD’deki en etkili düşünce kuruluşları arasında 42. sırada yer alıyor.

III. METODOLOJİ

Çalışma, Hanke’nin Yıllık Sefalet Endeksi (HAMI) metodolojisine dayanıyor. Endeks; işsizlik oranının iki katı, enflasyon oranı ve banka kredi faizlerinin toplamından, kişi başına reel GSYH’nin yıllık büyüme oranının çıkarılmasıyla hesaplanıyor. İşsizliğin refah üzerindeki etkisini daha güçlü yansıtmak amacıyla işsizlik göstergesi iki kat ağırlıklandırılıyor.

Analiz, uluslararası ve ulusal istatistik kaynaklarından derlenen güncel makroekonomik veriler kullanılarak 2024 yılı için 162 ülkeyi kapsayacak şekilde yapılmıştır.

IV. BULGULAR

En “mutsuz” ülkeler.

• 2024’te dünyanın en yüksek sefalet düzeyine sahip ülkeleri sırasıyla: Sudan, Arjantin, Suriye, Yemen, Türkiye, Venezuela, Zimbabve, Lübnan, Malavi ve Esvatini.
• İlk 20’de yer alan ülkelerin büyük bölümü 2023 listesiyle benzerlik gösteriyor.

• Sudan, iç savaşın ikinci yılına girmesiyle 2024’te dünyanın en “mutsuz” ülkesi oldu.
• İşsizlik oranı %58, yıllık enflasyon %204,7 seviyesinde.
• Kişi başına reel GSYH sert biçimde daraldı. Sudan’ın HAMI değeri 374,8.
• Arjantin’de enflasyon %118, kredi faizleri %60,6 düzeyinde.
• Para arzındaki hızlı artış ve ekonomik belirsizlik endeksi yukarı çekiyor. Arjantin’in HAMI değeri 195,9.
• Suriye’de 14 yılı aşan iç savaş ekonomik göstergeleri olumsuz etkilemeye devam ediyor. İşsizlik %55, enflasyon %60 seviyesinde. Suriye’nin HAMI değeri 188,3.

Türkiye’de ekonomik sefalet göstergeleri alarm veriyor.

• Hanke’nin Yıllık Sefalet Endeksi (HAMI) 2024 sonuçlarına göre Türkiye, dünyanın en yüksek sefalet düzeyine sahip ülkeleri arasında 5. sırada yer aldı.
• Türkiye’nin HAMI değeri 120,6 olarak hesaplandı.
• Türkiye için sefalet endeksini belirleyen en önemli faktör kredi faizleri oldu.
• Yüksek faiz oranları, enflasyon baskısı ve işsizlik birlikte değerlendirildiğinde ekonomik yükün hanehalkı üzerindeki etkisi derinleşiyor.

En “mutlu” ülkeler.

• 2024’te sefalet düzeyi en düşük ülkeler arasında Tayland, Tayvan, Togo, Fildişi Sahili, İsviçre, Bahreyn, Katar, Çin, Vietnam ve Japonya yer aldı.
• Tayland listenin zirvesinde yer aldı. Ülkede işsizlik oranı %1, enflasyon ise %1,1 gibi son derece düşük seviyelerde seyrediyor.
• Kişi başına reel GSYH’nin %2,6 oranında büyümesiyle birlikte Tayland’ın HAMI değeri 5 olarak hesaplandı.
• Tayvan’da güçlü büyüme (%5,2) ve dengeli makroekonomik göstergeler dikkat çekiyor. HAMI değeri 6,7.
• Togo’da düşük enflasyon ve istihdamı destekleyen altyapı yatırımları etkili. HAMI değeri 7,7.

Sefalet endeksini belirleyen temel dinamikler.

• Hanke’ye göre 2024 verileri, ülkelerin ekonomik sefalet düzeyini belirleyen temel unsurların iç savaş, yüksek enflasyon ve yaygın işsizlik olduğunu açık biçimde ortaya koyuyor.
• Silahlı çatışmaların sürdüğü ya da siyasi istikrarsızlığın derinleştiği ülkelerde üretim kapasitesi daralırken, işsizlik oranları hızla yükseliyor; para birimlerindeki değer kaybı ise enflasyonu kronik hale getirerek hanehalkı refahını ciddi biçimde aşındırıyor. Bu üç unsurun bir araya gelmesi, Hanke’nin Sefalet Endeksi’nde ülkelerin hızla üst sıralara tırmanmasına yol açıyor.
• Buna karşılık Hanke, endeksin alt sıralarında yer alan ülkelerin ortak paydasının düşük işsizlik, sınırlı enflasyon ve sürdürülebilir büyüme performansı olduğunu vurguluyor.
• İstihdamın yüksek, fiyat istikrarının görece sağlanmış ve kişi başına reel gelir artışının pozitif olduğu ekonomilerde, olumsuz göstergelerin toplam etkisi azalıyor.
• Bu nedenle söz konusu ülkeler, HAMI dağılımının “daha az sefalet” ya da “daha yüksek ekonomik refah” ucunda konumlanıyor.

V. BİZDEN KISA KISA

• Her gün içerik paylaşımına devam eden Instagram hesabımızı buraya tıklayarak takip edebilirsiniz.
• En büyük destekçimiz okuyucularımız. Aşağıdaki buton ile e-bültenimizi arkadaşlarınıza tavsiye edebilirsiniz.

VI. İŞ BİRLİĞİ

Bazen Defter’de gönlümüzce tasarlanmış defterler bulursunuz. Kendinize hediye edebileceğiniz, arkadaş desteği, anne çeyizi, yemeğin üstüne içilen çay, yapmak istemediğin işin iptal olması tadında defterler var. bazendefter.com’daki satışının yanında müzeler, vakıf ve dernekler ile kurumsal firmalar için de özel tasarımlar ve fikirlerle defterler üretir.

Çalışma alanlarımızda bizim de sıklıkla kullandığımız Bazen Defter ürünlerine buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

“Eski Şehir Cepheleri” koleksiyonunun bir parçası olan bu defter, tarihi yapıların pencere ve kemerlerinden ilham alan kapak tasarımıyla şehir estetiğini kâğıda taşıyor. A5 ebatındaki çizgisiz sayfalarıyla planlar, eskizler ve günlük notlar için sade ve düzenli bir kullanım sunar.